Vrijwillige overuren en relance overuren anno 1 april 2026
Momenteel is in de Kamer van volksvertegenwoordigers een wetsontwerp houdende wijzigingen met betrekking tot de regeling van de vrijwillige overuren in behandeling. In dit wetsontwerp wordt een nieuwe structurele regeling van vrijwillige overuren met retroactieve ingang per 1 april 2026 ingevoerd.
De vrijwillige netto overuren kunnen alvast een interessant instrument zijn om uw werknemers te vergoeden voor extra prestaties. Zowel voor de werkgever als de werknemer zijn hierop geen sociale bijdragen of belastingen verschuldigd, bruto is dus gelijk aan netto.
In deze nieuwsbrief lichten wij u de actuele situatie toe.
Eén algemeen structureel systeem van 360 vrijwillige overuren per kalenderjaar
Met (retroactieve) ingang van 1 april 2026 wordt een nieuw algemeen stelsel van vrijwillige overuren voorzien. Dit nieuwe stelsel moet zowel het vroegere systeem van de vrijwillige overuren als de relance overuren vervangen.
De vrijwillige overuren – algemeen
In uitvoering van het Regeerakkoord wordt vanaf 1 april 2026 één systeem van 360 vrijwillige overuren per kalenderjaar gecreëerd.
Dit systeem kan in principe toegepast worden in alle sectoren.
De basiskenmerken van de maximaal 360 te presteren vrijwillige overuren zijn de volgende:
Overuren zonder enig motief (geen buitengewone vermeerdering van werk of onvoorziene noodzakelijkheid vereist);
Overuren steeds uitbetaald (geen recuperatie);
Mogelijkheid om er gebruik van te maken ten belope van maximaal 11uur per dag en 50uur per week;
Overuren worden niet in rekening gebracht voor de interne grens van de arbeidsduur;
Overuren worden met een overloontoeslag van 50% betaald en komen bijgevolg ook in aanmerking voor de bestaande fiscale vermindering inzake overuren (zowel werkgevers- als werknemersvoordeel).
De vrijwillige overuren - waaronder 240 relance overuren
Voor 240 van deze bovenstaande maximaal 360 vrijwillige overuren is echter geen overloon verschuldigd.
Deze worden met andere woorden beschouwd als netto vrijwillige overuren, voorheen ook wel relance overuren genaamd.
De basiskenmerken van deze 240 netto vrijwillige overuren zijn de volgende:
Overuren zonder enig motief (geen buitengewone vermeerdering van werk of onvoorziene noodzakelijkheid noodzakelijk);
Overuren steeds uitbetaald (geen recuperatie);
Overuren worden niet in rekening gebracht voor de interne grens van de arbeidsduur;
Mogelijkheid om er gebruik van te maken ten belope van maximaal 11uur per dag en 50uur per week;
Geven géén recht op een overloontoeslag;
Voor deze 240 overuren zullen geen RSZ-bijdragen en personenbelasting verschuldigd zijn, bruto is met andere woorden gelijk aan netto.
De relance-uren die in het eerste kwartaal 2026 zouden zijn gepresteerd, worden in rekening gebracht bij het totaal van 360 vrijwillige overuren in 2026.
Schriftelijk akkoord vereist!
Er wordt met deze wetswijzigingen eveneens ingezet op een administratieve vereenvoudiging.
Indien u als onderneming gebruik wenst te maken van vrijwillige overuren (waaronder de netto vrijwillige overuren) moet steeds onderliggend een schriftelijk akkoord van de werknemer worden voorzien.
Het schriftelijk akkoord van de werknemer wordt geldig voor een periode van een jaar in plaats van voorheen zes maanden. Het akkoord van de werknemer wordt, behoudens opzegging, bovendien telkens stilzwijgend verlengd voor een bijkomende periode van een jaar.
Er is ook steeds de mogelijkheid om de overeenkomst te beëindigen in onderling akkoord.
Het akkoord van de werknemer dat voor 1 april 2026 werd gegeven om vrijwillige overuren te presteren (klassieke vrijwillige overuren of relance-uren) voor een periode die afloopt na die datum (bijvoorbeeld een akkoord voor een periode van 1 november 2025 tot 30 april 2026), blijft geldig als akkoord om vrijwillige overuren te presteren zelfs onder de toepassing van de nieuwe regels vanaf 1 april 2026 en dit tot het verstrijken van de geldigheidsduur van dit reeds gegeven akkoord.
Hierna (in het voorbeeld dus vanaf 1 mei 2026) zal dan een nieuw akkoord moeten worden gegeven volgens de nieuwe regels, met andere woorden voor een duur van een jaar (met stilzwijgende verlenging en mogelijkheid tot opzegging).
Opgelet met deeltijdse arbeid!
Naast de voltijdse medewerkers kunnen ook deeltijdse medewerkers die de voltijdse dag-of weekgrenzen overschreden hebben gebruik maken van vrijwillige (netto) overuren.
In uitvoering van het Regeerakkoord wordt de mogelijkheid voor deeltijdse werknemers om vrijwillige overuren te verrichten (dat wil zeggen om de voltijdse arbeidsduurgrenzen te overschrijden op grond van artikel 25bis van de arbeidswet) vanaf 1 april 2026 beperkt.
Deeltijdse werknemers kunnen slechts vrijwillige overuren verrichten op voorwaarde dat er zich een tijdelijke vermeerdering van werk voordoet én dat de desbetreffende werknemer al minstens drie jaar deeltijds werkt.
Een overgangsregeling wordt evenwel voorzien voor deeltijdse werknemers die al vrijwillige overuren presteren: zij zullen niet onderworpen worden aan de nieuwe voorwaarden. Deze strengere voorwaarden zijn dus met andere woorden niet van toepassing op de deeltijdse werknemers die op de dag van publicatie van de maatregel in het Belgisch Staatsblad, al een akkoord met hun werkgever hadden over het presteren van vrijwillige overuren. In dit kader wordt bijgevolg aangeraden om zo snel mogelijk een schriftelijk akkoord over vrijwillige overuren af te sluiten met hun deeltijdse werknemers, zodat zij ook nadien vrijwillige overuren kunnen blijven toepassen zonder de anciënniteitsvoorwaarde van drie jaar. Akkoorden gesloten na deze datum bieden onvoldoende rechtszekerheid om deeltijdse werknemers zonder bovenstaande beperkingen verder vrijwillige overuren te laten presteren.
Werknemers die echter een deeltijdse tewerkstelling (m.n. een 1/2de, 1/5de of 1/10de loopbaanvermindering) in het kader van de loopbaanonderbreking (bv. het tijdskrediet in de privésector (cao nr. 103) en de thematische verloven, zoals ouderschapsverlof) opnemen, worden vanaf nu uitdrukkelijk van het toepassingsgebied uitgesloten! In dergelijke stelsels is het dus met andere woorden niet toegelaten om ook vrijwillige (netto- overuren) te presteren.
Wat is het verschil met de andere overuren?
Naast deze vrijwillige (waaronder netto) overuren bestaan er nog steeds de klassieke of gewone overuren.
Gewone overuren kunnen enkel gepresteerd naar aanleiding van bepaalde situaties, zoals voorzien door de arbeidswet. Het betreft o.a.:
werken van vervoer, laden en lossen;
voorbereidend werk of nawerk;
werken met bederfelijke stoffen;
wanneer de arbeidstijd niet nauwkeurig bepaald kan worden
tijdens het opmaken van inventarissen of balansen;
bij buitengewone vermeerdering van het werk;
indien er zich een onvoorziene omstandigheid voordoet;
om het hoofd te bieden aan een (dreigend) ongeval;
voor het uitvoeren van dringende arbeid aan machines of materieel (overmacht).
Er gelden in principe bepaalde procedures (mededeling aan vakbondsafvaardiging, inspectiediensten …)
Indien er gewone overuren worden gepresteerd dan is een overloontoeslag verschuldigd van 50% (op weekdagen) of 100% (op zon- en feestdagen) en dient dit overwerk nadien te worden gecompenseerd door middel van inhaalrust.
De gewone overuren zijn onderworpen aan RSZ-bijdragen en belastingen. Er geldt een fiscaal gunstregime (zowel voor de werkgever als voor de werknemer) voor 180 overuren.
Uitzondering: de horecasector
In de horecasector wordt het huidig contingent van 360 vrijwillige overuren opgetrokken naar 450 vrijwillige overuren.
Tot 360 van deze 450 vrijwillige overuren zullen geen recht doen ontstaan op overloon en worden als netto overuren beschouwd. Voor deze 360 netto overuren zullen ook geen RSZ-bijdragen en personenbelasting verschuldigd zijn, bruto is met andere woorden gelijk aan netto.
De relance-uren die gepresteerd werden in het eerste kwartaal van 2026 worden van dit aantal in mindering gebracht.
Aandachtspunt: de transportsector
De reglementering met betrekking tot de vrijwillige overuren/netto overuren vindt strikt gezien toepassing over alle sectoren heen.
Het is echter wel zo dat binnen de transportsector diverse ondernemingen reeds gebruik maken van een specifiek stelsel op het vlak van arbeidsduur, zijnde het stelsel van de grote flexibiliteit (nieuwe arbeidsregeling). Dit stelsel laat reeds toe om de overloongrenzen op te trekken en arbeidsuren te presteren tot 12uur per dag voor het rijdend personeel en tot 10 uur per dag voor het niet rijdend personeel. Bijgevolg is het presteren van vrijwillige overuren of relance overuren (dewelke ook steeds worden beperkt tot maximaal 11uur per dag en 50 uur per week) niet steeds verenigbaar met een stelsel van grote flexibiliteit.
Voorbehoud publicatie van de wetgeving
Momenteel is dit wetsontwerp al in eerste lezing aangenomen, maar de parlementaire procedure is op heden nog lopende. Definitieve goedkeuring zal vermoedelijk pas voor eind april zijn.
Onderstaand nieuwsbericht geldt dus onder voorbehoud van publicatie van dit wetsontwerp zonder verdere wijzigingen in het Belgisch Staatsblad.
Door het uitblijven van publicatie van het wetgevend kader over het nieuw systeem, bestaan momenteel strikt juridisch gezien enkel de gewone vrijwillige overuren. In deze regeling kunnen maximaal 120 vrijwillige overuren (met overloontoeslag en onderworpen aan zowel sociale bijdragen als belastingen) per kalenderjaar gepresteerd worden. De wettelijke toepassing van de relance overuren liep immers strikt gezien af per 31 maart 2026.
Bronnen:
· Wetsontwerp houdende wijzigingen met betrekking tot de regeling van de vrijwillige overuren van het Sociaal Strafwetboek, Kamer doc. nr. 56K1333.
· https://werk.belgie.be/nl/news/nieuwe-regeling-van-vrijwillige-overuren-vanaf-1-april-2026